İran-İsrail-ABD Savaşı: Rejim Senaryoları ve Netanyahu’nun Hesabı

İran-İsrail-ABD Savaşı: Rejim Senaryoları ve Netanyahu’nun Hesabı

İran-İsrail-ABD arasında süren çatışmalar, bölgeyi belirsizliğe sürüklüyor. İngiliz basınına yansıyan analizler, ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun operasyon boyunca çelişkili mesajlar verdiğini ortaya koyuyor. Trump, bombardımanın sadece birkaç gün sürebileceğini söylerken, bazen dört-beş hafta hatta daha uzun süre devam edebileceğini ifade ediyor.

İngiliz medyasına göre, İran’da bu gelişmeler birkaç olası senaryoyu gündeme taşıyor:

1 – Rejimin Hayatta Kalması

Analize göre ABD’nin hava harekatlarıyla rejimi tamamen devirmesi düşük bir olasılık. Trump ve Netanyahu’nun hedefi, nükleer program, füze üsleri ve üst düzey dini liderleri imha ederek zafer ilan etmek olabilir. Rejim hayatta kalsa da Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, Ayetullah Alireza Arafi ve Gholam-Hossein Mohseni-Eje’i gibi isimlerin oluşturduğu üç kişilik bir liderlik komitesi yönetime geçebilir. Dini lider adayları arasında Mücteba Hamaney, Hasan Humeyni ve Ayetullah Mohammad Mehdi Mirbagheri öne çıkıyor.

2 – Rejim Ayarlaması

ABD’nin Venezuelalı lider Nicolás Maduro örneğinde görüldüğü gibi, mevcut rejim figürleri bazı talepleri kabul ederek yetkilerini koruyabilir. Analize göre İran’da henüz benzer bir figürün öne çıktığına dair belirgin bir işaret yok. Önemli isimlerden Ali Laricani, bombalamalarda özellikle hedef alınmadı.

3 – Rejimin Çöküşü

Ocak ayında ülke genelinde yaşanan protestolar, ABD siyasi elitinin bazı kesimlerinde rejimi devirmeyi ve yerine Batı yanlısı bir demokrasi getirmeyi hâlâ tercih ettiklerini ortaya koyuyor. Ancak Trump ve Netanyahu, gelecekteki yönetimin şekli konusunda sessiz kalıyor. İsrail’den Pehlevi gibi geçici liderlere manevi destek sağlanıyor; Pehlevi, İran’ı anayasal monarşiye dönüştürmeyi hedefliyor.

4 – Çöküş, Parçalanma, Kaos

İngiliz medyası, İran’ın 2003 Irak işgalindeki gibi bir “barut fıçısı” olmadığını, ülkenin çoğunlukla Şii nüfusa sahip olduğunu belirtiyor. Bazı gruplar saldırılar düzenlese de ülkeyi parçalayacak kadar destekleri yok. Ancak muhalefet, uygun koşullar oluşursa şiddet eylemlerine başvurabilir. Kuzeyde radikal muhalif gruplar ve Şii camilerinde bombalı saldırı riski öne çıkıyor.

Netanyahu’nun Hesabı

Trump gibi Netanyahu da İranlıları müdahaleye teşvik eden açıklamalar yaptı. Ancak hedefi, rejimi doğrudan devirmek değil; İran’ın askeri kapasitesini ve İsrail’i tehdit edebilecek milisleri etkisiz hâle getirmek. İsrail Başbakanı, savaşın ikinci günü Tel Aviv’de yaptığı açıklamada, İsrail ve ABD’nin birlikte yıllardır başarmayı umduğu hedefi gerçekleştirebileceğini vurguladı.