Ferdi Zeyrek’in ölümünde bilirkişi raporu: Elektrik kaçağı pompa motorundan kaynaklandı

Ferdi Zeyrek’in ölümünde bilirkişi raporu: Elektrik kaçağı pompa motorundan kaynaklandı

Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Ferdi Zeyrek’in evinde elektrik akımına kapılarak yaşamını yitirmesine ilişkin hazırlanan bilirkişi raporunda, kazaya yol açan teknik eksiklikler ve sorumluluklar ayrıntılı şekilde ortaya konuldu. Raporda, elektrik kaçağının havuz pompa motorundan kaynaklandığı, metal merdivende 67 volt gerilim ölçüldüğü ve gerekli topraklama yapılmış olsaydı Zeyrek’in hayati tehlike yaşamayacağı belirtildi.

Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi uzmanlarından oluşan bilirkişi heyetinin hazırladığı raporda, olayın meydana geldiği villa, havuz ve makine odasının projelendirilmesinden elektrik ve mekanik tesisatına, yapım ve denetim süreçlerinden iş sağlığı ve güvenliğine kadar birçok başlık incelendi.

HAVUZ VE MAKİNE ODASI PROJEDE YER ALMIYORDU

Rapora göre olayın meydana geldiği parselde 7 yapı için ruhsat bulunmasına rağmen hiçbir ruhsatta ortak kullanım alanlarında yüzme havuzu gösterilmedi. Havuz ile bağlantılı makine odasının da orijinal mimari projede yer almadığı tespit edildi.

2020 yılında yapılan tadilat başvurusu sonrasında onaylanan projeye “süs havuzları eklendi” ibaresinin konulduğu, ancak havuzların derinliğinin belirtilmediği kaydedildi. Bilirkişi heyeti, bu eksikliğin havuzun “süs havuzu” niteliğinde olup olmadığının kişisel kanaatle değerlendirilmesine neden olduğunu belirtti.

Olayın meydana geldiği havuzun ise 4 metreye 8 metre ölçülerinde ve 1,60 metre derinliğinde olduğu tespit edildi. Havuzun sonradan yapıldığı ve makine odasının da izinsiz ve projesiz şekilde inşa edildiği değerlendirmesi rapora yansıdı.

TOPRAKLAMA EKSİKLİĞİ KRİTİK ROL OYNADI

Bilirkişi raporunda havuz ve makine odasının elektrik tesisatı ile topraklama projesinin bulunmaması önemli bir eksiklik olarak gösterildi. Havuz pompası motorları, metal merdiven ve diğer metal aksamların uygun şekilde topraklanması ve potansiyel dengeleme sistemiyle birbirine bağlanması gerektiği vurgulandı.

Ayrıca elektrik tesisatını yapan kişinin 6 havuzun elektrik işlerini tek sözleşmeyle üstlendiği ve toplam bağlantı gücünün 28,08 kilovat olduğu belirtildi. Bu gücün elektrik teknisyenleri için belirtilen 16 kilovatlık yetki sınırını aştığı değerlendirildi.

Makine odasındaki kaçak akım rölesinin de arızalı olduğu tespit edildi. Raporda, rölenin elle yapılan açma-kapama kontrolünde beklenen şekilde çalışmadığı belirtildi.

MOTORDAKİ İZOLASYON BOZULDU

Elektrik kaçağının havuz pompa motoru üzerinden meydana geldiğini belirleyen heyet, motorun geçmişte geçirdiği bakım ve tamiratlara da dikkat çekti.

2021 yılındaki bakım sırasında motorun bağlantı bölümündeki contaların takılmadığı ve kablo girişindeki rakorun gevşek bırakıldığı, 18 Nisan 2022’deki tamirat sonrasında ise su geçirmezlik izolasyonunun bozulduğu değerlendirildi. Bunun sonucunda motorun elektrik bağlantılarına nem ve su girdiği ve sargılarda yeniden izolasyon bozulması meydana geldiği belirtildi.

MERDİVENDE 67 VOLT GERİLİM ÖLÇÜLDÜ

Olay sırasında makine odasına girişte kullanılan metal merdiven ile toprak arasında 67 volt gerilim oluştuğu belirlendi. Raporda 50 volt üzerindeki gerilimlerin insan açısından tehlikeli kabul edildiği belirtildi.

Makine odasının zemininde 15-20 santimetre su bulunduğu ve metal merdivenin topraklanmadığı kaydedilirken, yapılan hesaplamalarda insan üzerinden 203 ve 170 miliamper seviyelerinde akım geçebileceği belirtildi. Tehlikeli akım sınırının 30 miliamper olduğu ifade edilerek hesaplanan değerlerin ölümcül etki sınırına girdiği değerlendirildi.

Bilirkişi heyeti, metal merdivenin topraklanması ve potansiyel dengelemenin yapılması halinde insan üzerindeki gerilimin yaklaşık 6 volt olacağını hesapladı. Bu nedenle gerekli önlemler alınmış olsaydı Ferdi Zeyrek’in hayati tehlike yaşamayacağı kanaatine varıldı.

4 KİŞİ ASLİ KUSURLU

Raporda olay, Heinrich’in “Domino Teorisi” üzerinden de ele alındı. Standartlara uyulmaması, kaçak akım rölesinin çalışmaması, havuz ve tesisatlara ilişkin projelerin hazırlanmaması, makine dairesinin konumu, motorun zemine sabitlenmemesi ve olay günü makine odasında su birikmesi kazaya giden ihmaller zinciri olarak sıralandı.

Bilirkişi heyeti N.B., H.A., M.G. ve H.İ.’yi asli kusurlu buldu. 9 kişi ise tali kusurlu olarak değerlendirildi.

Üç kişi hakkında ise kusur bulunmadığı kanaatine varıldı.

‘FERDİ ZEYREK’İN KUSURU BULUNMUYOR’

Raporda Ferdi Zeyrek’in olayın meydana gelmesinde kusurlu olmadığı açıkça belirtildi. Bilirkişi heyeti, kullanıcıların sorumluluğuna ilişkin bir hüküm bulunmadığını ve Zeyrek’in kendi konutundaki havuzun makine odasında tehlikeli düzeyde elektrik kaçağı olduğunu öngörmesinin mümkün olmadığını değerlendirdi.

Ayrıca havuz, makine odası ve tesisatın projelendirme, imalat ve denetim süreçlerine ilişkin resmi belgelerde Zeyrek’in herhangi bir imza veya onayının bulunmadığı kaydedildi. Heyet, bu gerekçelerle Ferdi Zeyrek’in olayın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığı sonucuna vardı.